भारतीय पर्यटक ट्रेकिङ, प्राकृतिक सौन्दर्य धार्मिक गन्तव्यतर्फ आकर्षित

सबिना प्रजा

नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार सन् २०२६ को मे महिनामा हवाई मार्गबाट मात्रै ४० हजार ७८२ भारतीय पर्यटक नेपाल आएका छन्। यो संख्या नेपालले अहिलेसम्म एकै महिनामा प्राप्त गरेको सबैभन्दा उच्च भारतीय पर्यटक आगमन हो। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो ३२.६६ प्रतिशतले बढी हो।पर्यटन क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार भारत विश्वकै तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको आउटबाउन्ड पर्यटन बजारमध्ये एक हो। प्रत्येक वर्ष तीन करोडभन्दा बढी भारतीय विदेश भ्रमणमा जाने गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा नेपालले भारतीय बजारको सानो हिस्सा मात्रै आकर्षित गर्न सके पनि पर्यटन क्षेत्रमा ठूलो आर्थिक लाभ पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

भारतीय पर्यटकको आगमन बढ्नुका पछाडि धेरै कारण छन्। नेपालले उच्च मूल्यका भारतीय नोटमाथिको प्रतिबन्ध हटाउनु, देशभर डिजिटल भुक्तानी तथा क्यूआर कोड सेवा विस्तार हुनु, भारत–चीन सम्बन्ध सुधारसँगै कैलाश मानसरोवर यात्रा पुनः सञ्चालन हुनु र तुलनात्मक रूपमा सस्तो हवाई भाडा उपलब्ध हुनु प्रमुख कारण मानिएका छन्।विशेषगरी कैलाश मानसरोवर यात्राको पुनः सञ्चालनले धार्मिक पर्यटनमा ठूलो प्रभाव पारेको छ। चीनले यस वर्ष नेपालमार्फत २४ हजार भारतीय तीर्थयात्रीलाई अनुमति दिएको भए पनि माग ४० हजारभन्दा बढी पुगेको बताइएको छ। घोडा वर्ष (Horse Year) लाई विशेष धार्मिक महत्वका रूपमा हेरिने भएकाले यात्राप्रति आकर्षण झनै बढेको पर्यटन व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

यसैगरी नयाँदिल्ली–काठमाडौं उडानको भाडा करिब १५ हजार रुपैयाँ हाराहारीमा उपलब्ध हुनुले पनि नेपाललाई भारतीय पर्यटकका लागि प्रतिस्पर्धी गन्तव्य बनाएको छ। साथै भारतीय नागरिकलाई भिसा आवश्यक नपर्ने, भारतीय मुद्रा सहज रूपमा प्रयोग गर्न सकिने र आफ्नै सवारीसाधन लिएर नेपाल आउन सकिने सुविधा पनि आकर्षणको अर्को कारण बनेको छ।नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार नयाँदिल्ली, मुम्बई, कोलकाता र बेंगलुरुबाट बढेको हवाई पहुँचले भारतीय मध्यम वर्गका पर्यटकलाई नेपाल भ्रमणमा थप प्रेरित गरेको छ। गर्मी बिदाको समय भएकाले परिवारसहित नजिक, सस्तो र सहज गन्तव्य खोज्ने भारतीयहरूको रोजाइमा नेपाल परेको देखिन्छ।

नेपालले भारतीय बजारलाई लक्षित गर्दै प्रचार रणनीतिमा पनि परिवर्तन थालेको छ। हालै नयाँदिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले भारतीय युट्युबर, भ्लगर, पोडकास्टर तथा डिजिटल कन्टेन्ट क्रिएटरहरूलाई नेपाल भ्रमण गराउने कार्यक्रम सुरु गरेको छ। यसबाट सामाजिक सञ्जालमार्फत लाखौं भारतीयसम्म नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।पर्यटन व्यवसायीहरूका अनुसार भारतीय पर्यटकको रुचिमा पनि ठूलो परिवर्तन आएको छ। पहिले किनमेल र क्यासिनोमा केन्द्रित हुने भारतीय पर्यटक अहिले साहसिक पर्यटन, ट्रेकिङ, प्राकृतिक सौन्दर्य तथा धार्मिक गन्तव्यतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। पोखरा, चितवन, मुस्ताङ र भैरहवामा भारतीय पर्यटकको उपस्थिति बढ्नुले यही प्रवृत्तिलाई पुष्टि गरेको छ।

यद्यपि, पर्यटन क्षेत्रका सरोकारवालाहरू नेपालले अझै भारतको विशाल पर्यटन बजारको सानो हिस्सा मात्र उपयोग गर्न सकेको बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार राजनीतिक स्थिरता, सुरक्षित यात्रा वातावरण, पूर्वाधार सुधार तथा प्रभावकारी प्रचार रणनीतिले नेपाललाई भारतीय पर्यटकको अझ ठूलो रोजाइ बनाउन सक्छ।नेपाल–भारत सम्बन्धमा देखिएको सकारात्मक वातावरण र बढ्दो आवागमनले आगामी दिनमा पर्यटन क्षेत्रमा थप उत्साह थप्ने अपेक्षा गरिएको छ। अहिलेका रेकर्ड आगमनले भारतीय पर्यटकको नजर फेरि एकपटक हिमालपारिको नेपालतर्फ फर्किएको स्पष्ट संकेत दिएको छ।