इरानका सर्वोच्च नेता Ayatollah Ali Khameneiको मृत्युले मध्यपूर्वमा गम्भीर अनिश्चिततामा
अमेरिका–इजरायलले इरानमाथि सुरु गरेको व्यापक सैन्य आक्रमण र इरानका सर्वोच्च नेता Ayatollah Ali Khameneiको रिपोर्ट गरिएको मृत्युले मध्यपूर्वलाई गम्भीर अनिश्चिततामा धकेलेको छ। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि सत्तामा रहेका इस्लामिक गणतन्त्रका दोस्रो सर्वोच्च नेताको निधनको खबर सार्वजनिक भएसँगै क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन, इरानको आणविक कार्यक्रम र सम्भावित व्यापक युद्धबारे विश्वव्यापी चासो बढेको छ।अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trumpले सामाजिक सञ्जालमार्फत खामेनीको मृत्यु पुष्टि गर्दै यसलाई “इरानी जनताका लागि आफ्नो देश फिर्ता लिने अवसर” बताएका छन्। इजरायली प्रधानमन्त्री Benjamin Netanyahuले पनि खामेनीको कम्पाउन्डमा आक्रमणपछि उनको मृत्युका संकेत देखिएको बताएका छन्।
खामेनीको स्पष्ट उत्तराधिकारी सार्वजनिक रूपमा तोकिएको थिएन, जसले नेतृत्व संक्रमणलाई थप जटिल बनाएको छ। विश्लेषकहरूले आन्तरिक शक्ति संघर्ष र बाह्य द्वन्द्व दुवै तीव्र हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यस विषयमा United Nations Security Councilले आपत्कालीन बैठक बोलाएको छ।इरानले जवाफस्वरूप इजरायल र मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण गरेको जनाएको छ। क्षेत्रीय तनाव बढ्दै जाँदा प्रतिशोध र प्रतिआक्रमणको चक्र लम्बिन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
युरोपेली नेताहरू—Keir Starmer, Emmanuel Macron र Friedrich Merz—ले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै अमेरिका र इरानलाई तत्काल वार्तामा फर्किन आग्रह गरेका छन्। उनीहरूले आणविक कार्यक्रम र क्षेत्रीय अस्थिरता कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्नुपर्ने बताएका छन्।
Arab Leagueले क्षेत्रीय सार्वभौमिकतामाथि आक्रमण भएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको छ भने Saudi Arabiaले संयमता अपनाउन आग्रह गरेको छ। Russiaले आक्रमणलाई पूर्वयोजनाबद्ध सशस्त्र कारबाही भनेको छ भने Chinaले तत्काल सैन्य कारबाही रोक्न र संवादमा फर्किन आह्वान गरेको छ।
क्षेत्रीय जनजीवनमा पनि असर देखिएको छ। चेकपोइन्टहरू बन्द हुँदा आपूर्ति अवरोधको आशंका बढेको छ भने केही स्थानमा पेट्रोल पम्पहरूमा लामो लाइन देखिएको छ।अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अवस्था ‘व्यापक युद्ध’तर्फ जान सक्ने चेतावनी दिँदै कूटनीतिक प्रयासलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएको छ। मध्यपूर्वको भविष्य अहिले नेतृत्व संक्रमण, सैन्य प्रतिआक्रमण र कूटनीतिक पहलबीचको सन्तुलनमा निर्भर देखिएको छ।