चितवन कांग्रेसको भविष्य कता?

अमर कैनि

वडा अधिवेशनले उठाएको संगठन, नेतृत्व र राजनीतिक संस्कारको प्रश

चितवन कांग्रेसका विभिन्न वडामा सम्पन्न वडा अधिवेशन तथा भेलाका गतिविधिले पार्टीको वर्तमान अवस्था र आगामी यात्राबारे गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने संकेत गरेको छ। कांग्रेसको वास्तविक संगठनात्मक आधार वडा तह भएकाले यहाँ देखिने गतिविधिले पार्टीभित्रको संगठनात्मक संस्कृति, नेतृत्वको प्रवृत्ति र आगामी राजनीतिक दिशासमेत प्रतिबिम्बित गर्ने गर्छ।

एकातिर लामो समयदेखि पार्टी राजनीतिमा प्रभाव राख्दै आएका अनुभवी नेताहरूको प्रभाव कायम छ भने अर्कोतिर नयाँ पुस्ताका केही नेताहरूमा पनि व्यापक संगठन निर्माणभन्दा व्यक्तिगत प्रभाव, समूह र उपसमूह विस्तार गर्ने प्रवृत्ति देखिनु चिन्ताको विषय बनेको छ।

पुरानो पुस्ताको अनुभव र योगदान महत्वपूर्ण छ। त्यस्तै, नयाँ पुस्ताबाट ऊर्जा, नयाँ सोच र परिवर्तनको अपेक्षा पनि स्वाभाविक हो। तर पुरानो नेतृत्वको पकड र नयाँ नेतृत्वको गुटगत शैली दुवै बलियो हुँदै गएमा नेतृत्व परिवर्तनले मात्र संगठनमा अपेक्षित परिवर्तन ल्याउन नसक्ने देखिन्छ।

मुख्य प्रश्न अब यो हो—चितवन कांग्रेसले संगठन निर्माण गरिरहेको छ कि समूह निर्माण? कार्यकर्ता जोडिरहेको छ कि आफ्ना समर्थकको घेरा विस्तार गरिरहेको छ? विचारको राजनीति गर्दैछ कि पद र पहुँचको?

वडा अधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा हुनु लोकतान्त्रिक अभ्यास हो। तर प्रतिस्पर्धा व्यक्तिगत वैमनस्य, गुटगत विभाजन र अस्थायी समीकरणमा सीमित भयो भने त्यसको असर दीर्घकालसम्म संगठनमा पर्न सक्छ। अधिवेशन जित्नु मात्र सफलता होइन; अधिवेशनपछि सबै कार्यकर्तालाई एकताबद्ध बनाएर संगठनलाई थप सक्रिय बनाउनु मुख्य चुनौती हो।

विशेषगरी नयाँ पुस्ताले नेतृत्वमा अवसर खोज्दै गर्दा नयाँ राजनीतिक संस्कार पनि स्थापित गर्नुपर्ने देखिन्छ। उमेरमा युवा हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। सबैलाई समेट्ने क्षमता, आलोचना सुन्ने संस्कार, संगठनप्रतिको जिम्मेवारी र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर पार्टीलाई हेर्ने दृष्टिकोण पनि नेतृत्वको महत्वपूर्ण आधार हुनुपर्छ।

त्यस्तै, अनुभवी नेताहरूले पनि आफ्नो अनुभवलाई नयाँ पुस्तामाथि नियन्त्रण गर्ने माध्यमभन्दा मार्गदर्शन र अभिभावकीय भूमिकामा प्रयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। अनुभव र ऊर्जाबीचको सहकार्यले मात्र दीर्घकालीन रूपमा बलियो संगठन निर्माण गर्न सक्छ।

आजको वडा अधिवेशनले चितवन कांग्रेसलाई एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न दिएको छ—‘को जित्यो?’ भन्दा ‘कांग्रेस कति बलियो भयो?’ भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण होइन र?

कुनै व्यक्ति वा समूहको जितसँगै कांग्रेसका अन्य कार्यकर्ता पार्टीबाट टाढिने अवस्था सिर्जना हुनु हुँदैन। अधिवेशनको प्रतिस्पर्धा सकिएपछि सबै एउटै संगठनका सदस्य भएर जनतामाझ जानुपर्ने हुन्छ।

त्यसैले चितवन कांग्रेसको आगामी यात्रामा गुटभन्दा संगठन, व्यक्तिभन्दा विचार, पदभन्दा जिम्मेवारी र तत्कालीन समीकरणभन्दा दीर्घकालीन राजनीतिक भविष्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।

वडा अधिवेशन केवल पदाधिकारी र प्रतिनिधि चयन गर्ने प्रक्रिया होइन, कांग्रेसले आफूलाई आफैँ हेर्ने ऐना पनि हो। ऐनामा देखिएको चित्रमा कमजोरी देखिए त्यसलाई लुकाउने होइन, सच्याउने साहस आवश्यक छ।

अब प्रश्न उठेको छ—चितवन कांग्रेसको भविष्य कता छ? यसको उत्तर नेतृत्वले मात्र होइन, प्रत्येक कार्यकर्ता र सम्पूर्ण संगठनले आफ्नो व्यवहारबाट दिनुपर्ने समय आएको छ।