नेताहरूलाई लक्षित गर्दै दिएको अभिव्यक्ति विवादमा पाहुनालाई भ्रष्टाचारी आतङ्ककारी भन्नु राजनीतिक अपरिपक्वता -राजनीतिक विश्लेषक

महाधिवेशनका क्रममा सांसद खगेन्द्र सुनारले अन्य राजनीतिक दलका नेताहरूलाई लक्षित गर्दै दिएको अभिव्यक्ति फेरि एकपटक विवादको केन्द्रमा पुगेको छ। उनले महाधिवेशनमा निम्त्याइएका पाहुनाहरूलाई “भ्रष्टाचारी” र “आतङ्ककारी” को संज्ञा दिँदै कार्यकर्ताहरूलाई उनीहरूको अनुहार देखाउनकै लागि बोलाइएको टिप्पणी गरे। उक्त अभिव्यक्ति सार्वजनिक भएसँगै सामाजिक सञ्जालदेखि राजनीतिक वृत्तसम्म व्यापक बहस सुरु भएको छ।राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा वैचारिक प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक भए पनि विपक्षी वा फरक विचार राख्ने व्यक्तिलाई प्रमाणबिना अपराधीको रूपमा चित्रित गर्नु स्वस्थ राजनीतिक संस्कृतिको संकेत होइन। राजनीतिक दलहरूबीच मतभेद हुन सक्छ, तर लोकतन्त्रको आधार नै संवाद, सहिष्णुता र संस्थागत सम्मान हो।

महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा विभिन्न दलका नेताहरूलाई निमन्त्रणा गरिएको थियो। यस्तो अभ्यासलाई सामान्यतया लोकतान्त्रिक सहकार्य र राजनीतिक शिष्टाचारको रूपमा हेरिन्छ। तर त्यही कार्यक्रममा सहभागी पाहुनाहरूलाई सार्वजनिक रूपमा अपमानजनक शब्द प्रयोग गरेर सम्बोधन गर्नुले रास्वपाको राजनीतिक परिपक्वतामाथि प्रश्न उठाएको छ।खगेन्द्र सुनार यसअघि पनि विभिन्न विवादित अभिव्यक्तिका कारण चर्चामा आएका थिए। उनको अभिव्यक्तिबारे पार्टी नेतृत्वले विगतमा समेत संयम अपनाउन र सार्वजनिक मर्यादा कायम राख्न चेतावनी दिएको विवरण सार्वजनिक भइसकेको छ। रास्वपाले केही अवसरमा सुनारका भनाइबारे स्पष्टीकरण जारी गर्दै भविष्यमा जिम्मेवार अभिव्यक्ति दिन आग्रह गरेको थियो।

यस घटनाले समाजमा दुई प्रकारका प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ। पहिलो, आफ्ना समर्थकहरूबीच आक्रोश र भावनात्मक समर्थन बढाउन यस्ता अभिव्यक्तिले अल्पकालीन राजनीतिक लाभ दिन सक्छ। दोस्रो, दीर्घकालमा यसले राजनीतिक ध्रुवीकरण बढाउने जोखिम रहन्छ। जब नेताहरूले फरक विचार राख्ने समूहलाई “शत्रु” वा “अपराधी” को रूपमा चित्रित गर्न थाल्छन्, तब समाजमा संवादको ठाउँ संकुचित हुँदै जान्छ।राजनीतिक सञ्चारसम्बन्धी विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूले पनि उत्तेजक भाषण र व्यक्तिगत आक्रमणले समर्थकहरूलाई उत्साहित बनाए पनि लोकतान्त्रिक संस्थामाथिको विश्वास कमजोर बनाउने निष्कर्ष निकालेका छन्। सार्वजनिक बहस तथ्य र नीतिमा आधारित हुनुको सट्टा व्यक्तिप्रति घृणा र अविश्वासतर्फ मोडिन सक्छ। यसले सामाजिक सद्भावमा समेत असर पुर्‍याउने खतरा हुन्छ।

खगेन्द्र सुनारले कार्यक्रममा “रोगी” र “डाक्टर” को उपमा प्रयोग गर्दै अन्य दलका नेताहरूलाई कमजोर र आफ्ना नेताहरूलाई “वरिष्ठ डाक्टर” का रूपमा चित्रित गरे। यस्ता अभिव्यक्तिले राजनीतिक विमर्शलाई नीतिगत बहसबाट व्यक्तिकेन्द्रित श्रेष्ठता प्रदर्शनतर्फ लैजाने आलोचना भइरहेको छ। लोकतान्त्रिक राजनीतिमा कुनै पनि दल वा नेता पूर्ण सत्यको प्रतिनिधि हुँदैनन्। आलोचना र आत्मआलोचना दुवै लोकतान्त्रिक संस्कृतिका महत्वपूर्ण पक्ष हुन्।रास्वपा आफूलाई वैकल्पिक र सभ्य राजनीतिक शक्तिको रूपमा स्थापित गर्ने प्रयासमा रहेको दाबी गर्दै आएको छ। तर पार्टीका प्रभावशाली नेताहरूबाट बारम्बार विवादास्पद अभिव्यक्ति आउँदा उक्त दाबी कमजोर बन्ने खतरा देखिएको छ। वैकल्पिक राजनीति केवल नयाँ अनुहारबाट होइन, नयाँ राजनीतिक संस्कारबाट पनि प्रमाणित हुनुपर्छ भन्ने मत बलियो बन्दै गएको छ।अन्ततः, खगेन्द्र सुनारको पछिल्लो टिप्पणी केवल एउटा व्यक्तिगत अभिव्यक्तिको विषय मात्र होइन। यसले नेपालको राजनीतिमा बढ्दो कटुता, असहिष्णुता र राजनीतिक संवादको स्तरबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। लोकतन्त्रमा प्रतिद्वन्द्वीलाई हराउन सकिन्छ, तर सम्मान गर्न छोडियो भने अन्ततः हार लोकतान्त्रिक संस्कृतिको नै हुन्छ।