अमेरिका र चीन नयाँ अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धामा उत्रिएचन्द्रमामा मानव अवतरण गराउने योजना

विश्वका दुई प्रमुख शक्ति अमेरिका र चीन फेरि एकपटक नयाँ अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्। यस पटकको दौड केवल चन्द्रमामा मानव पठाउने विषयमा सीमित नभई भविष्यको अन्तरिक्ष अन्वेषणमा नेतृत्व कसले गर्ने र चन्द्रमापछिको नियम कसले निर्धारण गर्ने भन्नेमा केन्द्रित छ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाको आर्टेमिस कार्यक्रम अन्तर्गत चन्द्रमामा मानव पुनः अवतरण गराउने योजना अघि बढाइएको छ। अमेरिकी पक्षले चीनभन्दा अघि चन्द्रमामा पुग्ने लक्ष्यलाई रणनीतिक रूपमा महत्त्व दिएको छ। नासाले सन् २०२८ भित्र मानवलाई चन्द्रमामा उतार्ने प्रयास गरिरहेको छ भने चीनले सन् २०३० भित्र चन्द्रमामा मानव पठाउने घोषणा गरिसकेको छ।विशेषज्ञहरूका अनुसार यो प्रतिस्पर्धा केवल प्रतिष्ठा वा ऐतिहासिक उपलब्धिको विषय मात्र होइन। चन्द्रमामा पहिलो पुग्ने देशले भविष्यमा आवश्यक पूर्वाधार निर्माण, स्थान चयन र प्रविधि मापदण्ड निर्धारणमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ। यसले अन्तरिक्ष विकासको आगामी दिशा समेत निर्धारण गर्नेछ।चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवलाई विशेष रूपमा रणनीतिक क्षेत्र मानिएको छ। त्यहाँका स्थायी छायाँ पर्ने गहिरा खाल्डामा पानीको बर्फ हुन सक्ने वैज्ञानिक अनुमान छ। उक्त पानीलाई पिउने पानी, अक्सिजन उत्पादन र रकेट इन्धन निर्माणमा प्रयोग गर्न सकिने भएकाले यो क्षेत्र अत्यन्तै मूल्यवान मानिन्छ।

यस नयाँ अन्तरिक्ष दौडमा निजी कम्पनीहरूको भूमिका पनि महत्वपूर्ण बनेको छ। एलन मस्कको स्पेसएक्स र जेफ बेजोसको ब्लु ओरिजिन चन्द्रमामा अवतरण गर्ने प्रविधि विकासमा प्रतिस्पर्धामा छन्। नासाले जुन कम्पनी पहिले तयार हुन्छ, उसैलाई चन्द्रमामा अवतरण गराउने जिम्मा दिने नीति लिएको छ।विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको स्पेस रेस पहिलेको अपोलो युगभन्दा फरक छ। यो केवल चन्द्रमामा पुग्ने दौड होइन, बरु त्यहाँ दीर्घकालीन बसोबास र आधार निर्माण गर्ने रणनीतिक प्रतिस्पर्धा हो, जसले भविष्यमा मंगल ग्रह र अन्य ग्रहहरूको अन्वेषणमा समेत ठूलो प्रभाव पार्नेछ।